THỪA KẾ ĐẤT CHƯA CÓ SỔ ĐỎ CÓ ĐƯỢC KHÔNG?
Trong đời sống thực tế, đất đai không chỉ là tài sản có giá trị kinh tế lớn mà còn mang ý nghĩa quan trọng về tinh thần và gia đình. Tuy nhiên, khi mảnh đất thuộc diện thừa kế lại chưa được cấp sổ đỏ – một giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất hợp pháp – thì quá trình thừa kế sẽ trở nên phức tạp hơn rất nhiều.
Trong bài viết này, Ký sự Luật sư sẽ giúp bạn đọc tìm hiểu chi tiết về vấn đề này, xin mời các Bạn tham khảo!
Đất có phải là di sản thừa kế?
Theo Điều 612 Bộ luật Dân sự 2015 quy định:
“Di sản bao gồm tài sản riêng của người chết, phần tài sản của người chết trong tài sản chung với người khác”.
Theo quy định tại khoản 1 Điều 105 Bộ luật dân sự 2015, tài sản gồm:
– Vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản.
– Tài sản bao gồm bất động sản và động sản. Bất động sản và động sản có thể là tài sản hiện có và tài sản hình thành trong tương lai.
Vậy từ những quy định nêu trên, quyền sử dụng đất là tài sản dưới hình thức quyền tài sản chính là di sản thừa kế nếu người chết để lại và đáp ứng được các điều kiện quy định theo pháp luật.
Điều kiện nào để được chia thừa kế quyền sử dụng đất?
Theo khoản 1 Điều 45 Luật Đất đai 2024 quy định người sử dụng đất được thực hiện các quyền thừa kế, tặng cho, thế chấp quyền sử dụng đất; góp vốn bằng quyền sử dụng đất khi có các điều kiện sau đây:
– Có Giấy chứng nhận, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 186 và trường quy định tại khoản 7 Điều 124 và điểm a khoản 4 Điều 127 của Luật này;
– Đất không có tranh chấp;
– Quyền sử dụng đất không bị kê biên để bảo đảm thi hành án;
– Trong thời hạn sử dụng đất;
– Quyền sử dụng đất không bị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời theo quy định của pháp luật.
Bên cạnh đó, theo điểm c khoản 3 Điều 27 Luật Đất đai 2024 thì văn bản về thừa kế quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất phải được công chứng hoặc chứng thực theo quy định của pháp luật về dân sự.
Có thể Bạn quan tâm:
Tuy nhiên, nếu trong trường hợp đất chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vì một vài lý do khác nhau không vi phạm pháp luật thì vẫn được lập di chúc để lại thừa kế nhưng phải có một trong các giấy tờ được quy định tại khoản 1 Điều 137 Luật đất đai 2024 để có căn cứ xác nhận cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trong tương lai, cụ thể:
Hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư đang sử dụng đất ổn định có thể được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và không phải nộp tiền sử dụng đất nếu có một trong các loại giấy tờ sau được lập trước ngày 15/10/1993:
– Giấy tờ do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp trong các giai đoạn chính trị trước đây (VNDCCH, CM Lâm thời, CHXHCN VN);
– Giấy tờ từ chế độ cũ như Bằng khoán điền thổ, văn tự chuyển nhượng, di chúc hoặc các giấy tờ liên quan khác được chứng nhận;
– Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tạm thời hoặc có tên trong Sổ đăng ký ruộng đất, Sổ địa chính;
– Giấy tờ chuyển nhượng, mua bán nhà gắn với đất trước 15/10/1993 được UBND cấp xã xác nhận;
– Sổ mục kê, sổ kiến điền hoặc giấy tờ tương tự do nhà nước lập và quản lý trước ngày 18/12/1980;
– Giấy tờ từ đăng ký ruộng đất theo Chỉ thị 299/TTg (1980);
– Các giấy tờ liên quan đến kê khai, đăng ký nhà cửa, xây dựng, sửa chữa được chính quyền xác nhận;
– Giấy tờ từ các dự án, chương trình di dân, tái định cư được cơ quan thẩm quyền phê duyệt;
– Giấy tờ của các đơn vị quốc phòng, tổ chức giao đất hợp pháp;
– Giấy tờ khác về quyền sử dụng đất do UBND cấp tỉnh quy định phù hợp thực tiễn.
Vậy thừa kế đất chưa có sổ đỏ được không?
Căn cứ tại Điều 1, Mục II Nghị quyết 02/2004/NQ- HĐTP quy định chia thừa kế đối với đất chưa có sổ đỏ như sau:
– Có Giấy chứng nhận thì quyền sử dụng đất đó là di sản.
– Có giấy tờ về quyền sử dụng đất: Đất không cần sổ đỏ nhưng có các giấy tờ hợp lệ vẫn được coi là di sản.
– Trường hợp không có sổ đỏ hoặc giấy tờ quyền sử dụng đất:
+ Nếu UBND xác nhận đất đủ điều kiện cấp sổ đỏ hoặc không vi phạm quy hoạch, tòa án có thể chia tài sản gắn liền với đất và quyền sử dụng đất.
+ Nếu UBND xác nhận đất không hợp pháp, tòa án chỉ giải quyết tài sản trên đất, không bao gồm quyền sử dụng đất.
Như vậy, đất không có sổ đỏ nhưng đủ điều kiện pháp lý có thể lập di chúc và chia thừa kế.
