Trong bối cảnh phát triển kinh tế và nhu cầu lao động ngày càng tăng, nhiều doanh nghiệp đã và đang tìm kiếm nguồn nhân lực trẻ để đáp ứng công việc của mình. Tuy nhiên, việc thuê lao động dưới 18 tuổi là một vấn đề quan trọng, cần được các doanh nghiệp cân nhắc kỹ lưỡng để tuân thủ các quy định của pháp luật.
Câu hỏi đặt ra là: “Doanh nghiệp có được phép thuê người lao động dưới 18 tuổi làm việc hay không?“
Trong bài viết này, Ký sự Luật sư sẽ giúp bạn đọc tìm hiểu chi tiết về vấn đề này, xin mời các Bạn tham khảo!
Người lao động chưa thành niên theo quy định của pháp luật là những ai?
Căn cứ theo Điều 143 Bộ luật Lao động 2019 quy định về lao động chưa thành niên như sau:
– Lao động chưa thành niên là người lao động chưa đủ 18 tuổi.
– Người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi không được làm công việc hoặc làm việc ở nơi làm việc quy định tại Điều 147 của Bộ luật lao động năm 2019.
– Người từ đủ 13 tuổi đến chưa đủ 15 tuổi chỉ được làm công việc nhẹ theo danh mục do Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội ban hành.
– Người chưa đủ 13 tuổi chỉ được làm các công việc theo quy định tại khoản 3 Điều 145 của Bộ luật lao động 2019.
Theo đó, hiện nay pháp luật lao động ghi nhận những người lao động dưới 18 tuổi là người lao động chưa thành niên.
Điều kiện sử dụng người lao động chưa thành niên là gì?
Căn cứ vào Khoản 4, Điều 18 Bộ luật Lao động 2019 quy định về thẩm quyền giao kết hợp đồng như sau:
“Điều 18. Thẩm quyền giao kết hợp đồng lao động
- Người giao kết hợp đồng lao động bên phía người lao động là người thuộc một trong các trường hợp sau đây:
a) Người lao động từ đủ 18 tuổi trở lên;
b) Người lao động từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi khi có sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện theo pháp luật của người đó;
c) Người chưa đủ 15 tuổi và người đại diện theo pháp luật của người đó;
d) Người lao động được những người lao động trong nhóm ủy quyền hợp pháp giao kết hợp đồng lao động.”
Như vậy, pháp luật không cấm việc thuê người lao động dưới 18 tuổi, tuy nhiên đối với người trong độ tuổi này thì phải có sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện theo pháp luật của người đó.
Đồng thời, việc sử dụng người lao động dưới 18 tuổi phải đáp ứng một số điều kiện nhất định, cụ thể:
Đối với người lao động chưa đủ 15 tuổi:
– Thứ nhất, điều kiện khi sử dụng người chưa đủ 15 tuổi nói chung được quy định tại khoản 1, khoản 2, khoản 3 và khoản 4 Điều 3 Thông tư 09/2020/TT-BLĐTBXH cụ thể:
+ Phải có hợp đồng lao động bằng văn bản với cả người chưa đủ 15 tuổi và người đại diện theo pháp luật.
+ Phải tuân thủ quy định về thời gian làm việc, đảm bảo không ảnh hưởng đến việc học tập.
+ Phải bố trí các đợt nghỉ giải lao theo quy định.
+ Người sử dụng lao động phải đảm bảo điều kiện làm việc an toàn, vệ sinh và thực hiện khám sức khỏe định kỳ.
– Thứ hai, điều kiện riêng khi sử dụng người chưa đủ 13 tuổi quy định tại Khoản 6, Điều 3 Thông tư 09/2020/TT-BLĐTBXH thì nghiêm cấm việc người sử dụng lao động tuyển dụng và sử dụng người chưa đủ 13 tuổi làm việc cho mình nếu không đảm bảo các điều kiện sau:
+ Chỉ được phép làm các công việc nghệ thuật, thể dục, thể thao nhưng không được gây hại cho sự phát triển của trẻ.
+ Phải có sự đồng ý của Sở Lao động – Thương binh và Xã hội.
– Thứ ba, điều kiện riêng khi sử dụng người từ đủ 13 tuổi đến chưa đủ 15 tuổi quy định tại Khoản 5, Điều 3 Thông tư 09/2020/TT-BLĐTBXH như sau:
+ Chỉ được làm các công việc nhẹ có trong danh mục quy định của Thông tư.
+ Nơi làm việc phải đảm bảo an toàn, không thuộc danh mục các nơi làm việc có hại.
Đối với người lao động từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi:
Theo quy định tại Điều 147 của Bộ luật lao động 2019, nghiêm cấm người sử dụng người lao động thuê và sử dụng người lao động từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi làm những công việc và làm ở những nơi sau:
– Các công việc bị cấm:
+ Phá, tháo dỡ công trình, làm việc với chất nổ, hóa chất, kim loại nóng chảy, nâng vật nặng quá sức.
+ Làm việc ở dưới lòng đất, dưới nước, trong các cơ sở sản xuất rượu, bia, thuốc lá.
+ Làm việc tại các cơ sở vui chơi giải trí như quán bar, sòng bạc, cơ sở giết mổ gia súc.
– Những nơi làm việc bị cấm:
+ Công trường xây dựng.
+ Dưới lòng đất, dưới nước, trong các đường hầm, hang động.
+ Quán bar, sòng bạc, cơ sở massage, giết mổ gia súc.
Có thể bạn quan tâm:
Xử lý các hành vi vi phạm quy định về sử dụng người lao động chưa thành niên
Xử phạt Hành chính khi sử dụng lao động chưa thành niên:
Nếu người sử dụng lao động có các hành vi vi phạm về sử dụng lao động chưa thành niên thì sẽ bị xử phạt theo quy định tại Điều 29 Nghị định 12/2022/NĐ-CP với mức phạt từ 1.000.000 đồng lên đến 75.000.000 tùy vào từng trường hợp cụ thể.
Lưu ý: Mức phạt quy định trên đây là mức phạt đối với cá nhân. Mức phạt tiền đối với tổ chức bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân.
Truy cứu trách nhiệm Hình sự khi sử dụng lao động chưa thành niên:
Trường hợp thuê người lao động dưới 16 tuổi làm việc trái quy định pháp luật, gây hậu quả nghiêm trọng thì người sử dụng lao động có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về “Tội vi phạm quy định về sử dụng người lao động dưới 16 tuổi” theo quy định tại Điều 296, BLHS 2015, sửa đổi, bổ sung 2017 như sau:
“1. Người nào sử dụng người lao động dưới 16 tuổi làm công việc nặng nhọc, nguy hiểm hoặc tiếp xúc với chất độc hại theo danh mục mà Nhà nước quy định thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:
a) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;
b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%;
c) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 31% đến 60%.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm:
a) Phạm tội 02 lần trở lên;
b) Làm chết người;
c) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên;
d) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 61% đến 121%.
3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 12 năm:
a) Làm chết 02 người trở lên;
b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này 122% trở lên.
4. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.”
Căn cứ quy định trên, người sử dụng lao động dưới 16 tuổi làm việc trái quy định pháp luật, gây hậu quả nghiêm trọng có thể bị phạt tù đến 12 năm.
